ਏਸ਼ੀਆ ਤੋਂ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਆਖ਼ਰੀ ਏਅਰਕ੍ਰਾਫਟ ਕੈਰੀਅਰ ਵੀ ਰਵਾਨਾ, ਕੀ ਚੀਨ ਨੂੰ ਮਿਲੇਗਾ ਫ਼ਾਇਦਾ?

ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਵਿਚਾਲੇ ਜਾਰੀ ਲੰਬੇ ਫ਼ੌਜੀ ਟਕਰਾਅ ਦਾ ਅਸਰ ਹੁਣ ਅਮਰੀਕੀ ਜਲ ਸੈਨਾ ਦੀ ਇੰਡੋ-ਪੈਸੀਫਿਕ ਤਾਇਨਾਤੀ ‘ਤੇ ਵੀ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਏਸ਼ੀਆ-ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਤਾਇਨਾਤ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਆਖ਼ਰੀ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਏਅਰਕ੍ਰਾਫਟ ਕੈਰੀਅਰ USS George Washington ਹੁਣ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਜਹਾਜ਼ ਉੱਥੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਤਾਇਨਾਤ USS Abraham Lincoln ਦੀ ਥਾਂ ਲਵੇਗਾ।

ਇਸ ਬਦਲਾਅ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਪੱਛਮੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਕੋਈ ਏਅਰਕ੍ਰਾਫਟ ਕੈਰੀਅਰ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗਾ। ਇਹ ਸਥਿਤੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਏਸ਼ੀਆਈ ਸਹਿਯੋਗੀਆਂ ਲਈ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਚੀਨ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਖੇਤਰੀ ਤਾਕਤ ਦਿਖਾਉਣ ਦਾ ਵਾਧੂ ਮੌਕਾ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ।

USS Abraham Lincoln ਦੀ ਤਾਇਨਾਤੀ ਪਹਿਲਾਂ ਮਈ ਵਿੱਚ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣੀ ਸੀ, ਪਰ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਕਾਰਨ ਇਸ ਨੂੰ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇਹ ਕੈਰੀਅਰ 240 ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਲਗਾਤਾਰ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਹੈ।

ਲੰਬੀ ਤਾਇਨਾਤੀ ਕਾਰਨ ਜਲ ਸੈਨਿਕਾਂ ਦੀ ਥਕਾਵਟ, ਮਾਨਸਿਕ ਦਬਾਅ ਅਤੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸਪਲਾਈ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਮੁੱਦੇ ਵੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਹਨ। ਅਮਰੀਕੀ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਤਾਇਨਾਤੀ ਦੇ ਹਾਲਾਤ ਦੀ ਜਾਂਚ ਦੀ ਮੰਗ ਵੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।

ਅਮਰੀਕਾ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਇੰਡੋ-ਪੈਸੀਫਿਕ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮੁੱਖ ਰਣਨੀਤਕ ਤਰਜੀਹਾਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਾ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਰ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਵਧਦੇ ਫ਼ੌਜੀ ਦਬਾਅ ਕਾਰਨ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਜੰਗੀ ਸਰੋਤ ਉੱਥੇ ਤਬਦੀਲ ਕਰਨੇ ਪੈ ਰਹੇ ਹਨ।

ਇਸ ਨਾਲ ਜਾਪਾਨ, ਫਿਲੀਪੀਨਜ਼ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਹਿਯੋਗੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਚਿੰਤਾ ਵਧ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਚੀਨ ਇਸ ਮੌਕੇ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਦੱਖਣੀ ਚੀਨ ਸਾਗਰ ਅਤੇ ਤਾਈਵਾਨ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਆਪਣੀ ਫ਼ੌਜੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਹਾਲੀਆ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਚੀਨ ਨੇ ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ ਨਾਲ ਸਾਂਝੇ ਜਲ ਸੈਨਾ ਅਭਿਆਸ ਕੀਤੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਕਾਰਬੋਰੋ ਸ਼ੋਲ ਦੇ ਨੇੜੇ ਵੀ ਫ਼ੌਜੀ ਮਸ਼ਕਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਜਾਪਾਨ ਦੇ ਨੇੜਲੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਚੀਨੀ ਜੰਗੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਸਰਗਰਮੀ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲੀ ਹੈ।

ਅਮਰੀਕੀ ਨੇਵੀ ਕੋਲ 11 ਏਅਰਕ੍ਰਾਫਟ ਕੈਰੀਅਰ ਹਨ, ਪਰ ਹਰ ਸਮੇਂ ਸਾਰੇ ਜਹਾਜ਼ ਸਰਗਰਮ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ। ਲੰਬੀਆਂ ਤਾਇਨਾਤੀਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੈਰੀਅਰਾਂ ਨੂੰ ਮੁਰੰਮਤ ਅਤੇ ਰੱਖ-ਰਖਾਅ ਲਈ ਵੱਡੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਏਅਰਕ੍ਰਾਫਟ ਕੈਰੀਅਰਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਮੁਰੰਮਤ ਕਰਨ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਸ਼ਿਪਯਾਰਡਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵੀ ਸੀਮਤ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਜੇ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਤਾਇਨਾਤੀ ਲੰਬੀ ਖਿੱਚਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਅਮਰੀਕੀ ਨੇਵੀ ‘ਤੇ ਓਪਰੇਸ਼ਨਲ ਦਬਾਅ ਹੋਰ ਵਧ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਆਧੁਨਿਕ ਜੰਗੀ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਵਿੱਚ ਡਰੋਨ, ਲੰਬੀ ਦੂਰੀ ਦੀਆਂ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ ਅਤੇ ਹਾਈਪਰਸੋਨਿਕ ਹਥਿਆਰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਕੁਝ ਰੱਖਿਆ ਮਾਹਿਰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਵੱਡੇ ਏਅਰਕ੍ਰਾਫਟ ਕੈਰੀਅਰਾਂ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਰਹਿਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਛੋਟੇ ਜੰਗੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ, ਪਣਡੁੱਬੀਆਂ ਅਤੇ ਵੰਡੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਮੁੰਦਰੀ ਤਾਕਤਾਂ ‘ਤੇ ਵਧੇਰੇ ਧਿਆਨ ਦੇਣਾ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਹਾਲਾਂਕਿ ਏਸ਼ੀਆ ਤੋਂ ਇੱਕ ਕੈਰੀਅਰ ਦਾ ਹਟਣਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਾਬਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਇੰਡੋ-ਪੈਸੀਫਿਕ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਗੁਆ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਪਰ ਇਹ ਜ਼ਰੂਰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆ—ਦੋਵੇਂ ਮੋਰਚਿਆਂ ‘ਤੇ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਵੱਡੀ ਫ਼ੌਜੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣਾ ਅਮਰੀਕਾ ਲਈ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਬਣ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਸਵਾਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਇਹ ਅਸਥਾਈ ਖ਼ਾਲੀ ਥਾਂ ਚੀਨ ਨੂੰ ਇੰਡੋ-ਪੈਸੀਫਿਕ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਨਵਾਂ ਰਣਨੀਤਕ ਮੌਕਾ ਦੇਵੇਗੀ?